The Awakening of China

«بیداری چین» اثر و. ا. پ. مارتین، مبلغ و آموزگار آمریکایی و رئیس پیشین دانشگاه امپراتوری چین، گزارشی از جنبش اصلاحات در چین در آغاز قرن بیستم است. نویسنده که پیش‌تر دربارهٔ چین کتاب‌هایی چون «دور کاتای» و «محاصرهٔ پکن» نوشته بود، در پیشگفتار می‌گوید چین صحنهٔ بزرگ‌ترین جنبش روی زمین است؛ جنبشی که آن را از آشوب روسیه مهم‌تر می‌داند.

به گفتهٔ او این جنبش سیاسی نیست و هدفش تغییر دودمان یا شکل حکومت نیست، بلکه نوسازی همه‌جانبهٔ کهن‌ترین، پرجمعیت‌ترین و محافظه‌کارترین امپراتوری جهان است. مارتین دربارهٔ آموزش، تغییر در نهادهای دولتی، نقش نشریات و دانش غربی و مقاومت سنت در برابر دگرگونی می‌نویسد.

کتاب در ۱۹۰۷ منتشر شد و دیدگاه یک ناظر غربی را نشان می‌دهد که از نزدیک شاهد این تحولات بود. برای خوانندگان تاریخ چین، تاریخ آموزش و روابط شرق و غرب منبعی آموزنده است، هرچند باید به نگاه مبلغانهٔ نویسنده توجه کرد.