The Conflict of Religions in the Early Roman Empire

«کشمکش دین‌ها در امپراتوری روم نخستین» نوشتهٔ تی. آر. گلاور، استاد ادبیات کلاسیک کالج سنت جان کمبریج، در مارس ۱۹۰۹ منتشر شد و تا ۱۹۱۰ چهار بار چاپ شد. بخش بزرگی از آن از درس‌گفتارهای دیل است که او در کالج منسفیلد آکسفورد ارائه کرده بود.

گلاور فضای معنوی دنیای روم را در دو سدهٔ نخست میلادی بررسی می‌کند. او می‌پرسد مردم آن دوران به چه باور داشتند و چه نیازی را دین‌های گوناگون برایشان برآورده می‌کرد. در این مسیر از رواقیان و شخصیت‌هایی چون سنکا و پلوتارک می‌گوید و به کیش‌های رازآمیز و میترا و سرانجام مسیحیت می‌رسد.

روش گلاور تصویر کردن آدم‌ها است، نه فقط نظریه‌پردازی. می‌کوشد خواننده را به درون زندگی روزمره و دغدغه‌های مردم ببرد. چون پژوهش بیش از صد سال پیش است، بعضی داوری‌هایش را باید با احتیاط خواند، ولی نثرش روان و تأثیرگذار است و برای علاقه‌مندان به تاریخ ادیان و دنیای باستان خواندنی است.