The Development of Metaphysics in Persia

«سیر فلسفه در ایران» رسالهٔ دکتری محمد اقبال لاهوری، شاعر و فیلسوف بزرگ شبه‌قارهٔ هند، است که در دانشگاه مونیخ نوشته شد و در ۱۹۰۸ در لندن منتشر شد. اقبال این کتاب را به استاد خود تامس آرنولد پیشکش کرد و در آن می‌کوشد پیوستگی تاریخی اندیشهٔ فلسفی در ایران را از روزگار باستان تا دوران جدید نشان دهد.

به نوشتهٔ او، تفکر ایرانی نه تقلیدی صرف از یونان یا هند، بلکه ریشه‌ای مستقل داشته است. فصل‌های کتاب از ثنویت زرتشتی و مانوی آغاز می‌شود، به فلسفهٔ اسلامی، معتزله و اشاعره می‌رسد و سپس به ابن‌سینا، سهروردی و حکمت اشراق، و نیز جریان تصوف و اندیشهٔ شاعرانی چون عطار و مولانا، و فلسفهٔ ملاصدرا می‌پردازد. اقبال کوشیده است تأثیر عناصر فکری مختلف را بر هم نشان دهد.

این اثر برای خواننده‌ای که می‌خواهد با دیدگاه جوان اقبال دربارهٔ تاریخ اندیشهٔ ایرانی و زمینهٔ شکل‌گیری فلسفهٔ خودی او آشنا شود، سندی ارزشمند است. زبان آن آکادمیک اما روشن است و برای علاقه‌مندان به فلسفهٔ اسلامی، عرفان و تاریخ تفکر شرقی مناسب است.