The Essays of Adam Smith

این مجلد، چنان‌که صفحهٔ عنوانش نشان می‌دهد، دو اثر غیراقتصادی آدام اسمیت را در یک جا گرد آورده است: «نظریهٔ احساسات اخلاقی» (۱۷۵۹)، نخستین کتاب و به نظر خودش مهم‌ترین اثرش، و «جستارهایی در موضوعات فلسفی» که دوستانش پس از مرگ او در ۱۷۹۵ منتشر کردند. کتاب با زندگی‌نامه‌ای کوتاه از اسمیت آغاز می‌شود.

«نظریهٔ احساسات اخلاقی» بخش اصلی کتاب است. اسمیت در آن توضیح می‌دهد که داوری اخلاقی از «همدلی» (sympathy) برمی‌خیزد: ما خود را جای دیگران می‌گذاریم و رفتار خود را از چشم «ناظری بی‌طرف» که در درونمان ساخته‌ایم می‌سنجیم. فضیلت، وجدان، عدالت، نیکوکاری، ستایش و سرزنش، و نقد نظریه‌های اخلاقی پیشینیان در این بخش بررسی می‌شوند.

جستارهای بعدی کمتر شناخته‌اند اما بسیار خواندنی: «تاریخ نجوم» که می‌پرسد چرا نظریه‌های علمی جای یکدیگر را می‌گیرند و پاسخ را در نیاز ذهن به رهایی از شگفتی می‌یابد؛ جستارهایی دربارهٔ تاریخ فیزیک و منطق باستان، هنرهای تقلیدی، پیوند موسیقی و رقص و شعر، حواس بیرونی، و «شکل‌گیری نخستین زبان‌ها». اسمیت پیش از مرگ دستور داد بیشتر دست‌نوشته‌هایش را بسوزانند و این‌ها از معدود نوشته‌هایی‌اند که ماندند. برای کسی که اسمیت را فقط با «ثروت ملل» می‌شناسد، چهرهٔ فیلسوف اخلاق و تاریخ‌نگار علم را نشان می‌دهد.