The Evolution of Marriage and of the Family

«تحول ازدواج و خانواده» اثر شارل لتورنو (۱۸۳۱–۱۹۰۲)، دبیرکل انجمن انسان‌شناسی پاریس و استاد مدرسهٔ انسان‌شناسی، در اصل به زبان فرانسه در ۱۸۸۸ منتشر شد. ترجمهٔ انگلیسی آن با ویراستاری هاولاک الیس در «مجموعهٔ علم معاصر» انتشارات والتر اسکات در ۱۸۹۱ درآمد.

کتاب از ریشه‌های زیستی ازدواج می‌آغازد: جایگاه انسان در سلسلهٔ جانوران، تولید مثل، میل و عشق، و ازدواج و پرورش فرزندان در میان جانوران. سپس به شکل‌های خانواده در جوامع مختلف می‌پردازد؛ از قبیله‌های وحشی و آزادی جنسی نخستین، تا ازدواج گروهی، چندهمسری و تک‌همسری، و جایگاه زن در تمدن‌های گوناگون. نویسنده می‌کوشد با داده‌های مردم‌شناسی تطبیقی خط تکاملی ساده‌ای ترسیم کند.

این کتاب محصول پارادایم تکامل‌گرای سدهٔ نوزدهم در انسان‌شناسی است و بسیاری از فرضیه‌هایش، مانند مراحل ثابت تحول خانواده، دیگر پذیرفته نیستند. با این حال، به‌عنوان سندی از تاریخ علوم اجتماعی و نگاه آن دوره به خانواده و زن، و برای خوانندهٔ علاقه‌مند به مردم‌شناسی و تاریخ اندیشه، جالب است.