Mankind in the Making

«بشر در حال ساخته شدن» اثر اچ. جی. ولز، نویسندهٔ «ماشین زمان» و «جنگ دنیاها»، در ۱۹۰۳ منتشر شد. ولز در پیش‌گفتار توضیح می‌دهد که این کتاب همراه با «پیش‌بینی‌ها» (۱۹۰۱) و رسالهٔ «کشف آینده» نظریه‌ای کلی دربارهٔ تحول اجتماعی و رفتار سیاسی پیش می‌نهد: نگاه به همهٔ جهان اجتماعی و سیاسی به‌عنوان جنبه‌هایی از یک طرح تکاملی واحد.

پرسش اصلی کتاب این است که جامعه چگونه می‌تواند نسل بعدی را بهتر «بسازد». ولز به مسئلهٔ زیستی و وراثت، تولد و پرورش کودک، آموزش در خانه و مدرسه، زبان و اندیشه، آموزش عالی، و نقش دولت و فرهنگ در شکل دادن به شهروندان می‌پردازد. خودش با فروتنی می‌گوید که متخصص این حوزه‌ها نیست و می‌خواهد به‌عنوان «غیرمتخصصی کنجکاو» میان دیدگاه‌های گوناگون آشتی دهد. بخش‌هایی از کتاب، به‌ویژه نقد نظام آموزشی‌ای که برای جامعه‌ای از میان‌رفته طراحی شده، هنوز تیزبینانه است.

**باید صریح گفت** که ولز در این کتاب به بحث اصلاح نژاد، که در آغاز قرن بیستم در میان روشنفکران رواج داشت، می‌پردازد؛ هرچند خودش به اصلاح نژاد مثبت تردید نشان می‌دهد، برخی دیدگاه‌هایش امروز پذیرفتنی نیست و باید با نگاه انتقادی خوانده شود.

این کتاب برای علاقه‌مندان اندیشهٔ ولز، تاریخ نظریه‌های اجتماعی و آموزشی و تاریخ اندیشهٔ ترقی‌خواه آغاز قرن بیستم خواندنی است.