The Mysteries of All Nations

جیمز گرانت، پژوهشگر و عتیقه‌شناس اسکاتلندی، در «رازهای همهٔ ملت‌ها» (۱۸۸۰) کوشیده است تاریخ خرافه و باور به نیروهای پنهان را از کهن‌ترین روزگار تا قرن نوزدهم در یک جلد گرد آورد. عنوان کامل کتاب گسترهٔ آن را نشان می‌دهد: پیدایش و گسترش خرافه، قوانین ضد جادوگری و محاکمهٔ جادوگران، توهمات کهن و نو، و رسوم و افسانه‌های غریب.

فصل‌ها به موضوع تقسیم شده‌اند: اسطوره‌ها و نام روزها و هفته‌ها، معجزه‌ها، شاعران و خرافه، پادشاهان و کاهنان و فیلسوفان، درویدها، دیوشناسی، جادو و طالع‌بینی، پیشگویی، نشانه‌ها و فال‌ها، طلسم و تعویذ، آزمایش‌های ایزدی (اوردالی)، نفرین، خواب و رؤیا، و سرانجام خرافه‌هایی که در قرن نوزدهم هنوز زنده بودند. نمونه‌ها از کتاب مقدس و یونان و روم تا اسکاتلند و انگلستان روزگار نویسنده را در بر می‌گیرد.

روش گرانت به معیار امروز سست است: روایت‌ها را اغلب بی‌سنجش نقل می‌کند و بیشتر گردآورنده است تا تحلیلگر. ارزش کتاب در انبوه حکایت‌ها و اسنادی است که گرد آورده، به‌ویژه دربارهٔ محاکمه‌های جادوگری اسکاتلند، و برای خواننده‌ای که به تاریخ باورهای عامه و مقایسهٔ آن‌ها در فرهنگ‌های گوناگون علاقه دارد، گنجینه‌ای پر از قصه است.