The natural history of ants

«تاریخ طبیعی مورچه‌ها» (The Natural History of Ants) ترجمهٔ انگلیسی پژوهش پیر هوبر، طبیعی‌دان سوئیسی اهل ژنو، است. اثر اصلی فرانسوی او با نام «پژوهش‌هایی در رفتار مورچه‌های بومی» نخستین بار در سال ۱۸۱۰ چاپ شد و جی. آر. جانسون، پزشک، آن را با یادداشت‌های اضافی در ۱۸۲۰ در لندن به انگلیسی درآورد.

هوبر در کنار پدرش، فرانسوا هوبر که پژوهشگر زنبور عسل بود، شیوهٔ مشاهدهٔ دقیق و آزمایش‌های ساده را برای شناخت حشرات به کار برد. این کتاب نتیجهٔ سال‌ها نگاه به لانه‌ها و رفتار گونه‌های مختلف مورچه است: نحوهٔ ساختن لانه، تقسیم کار، رابطهٔ مورچه‌ها با شته‌ها، و شیوهٔ زندگی گونه‌هایی که با گونه‌های دیگر درگیر می‌شوند.

در یادداشت مترجم نامه‌ای از خود هوبر نقل شده است که می‌گوید در مشاهده‌های خود نه از تخیل پرورده شده و نه به شگفتی‌پردازی علاقه داشته است، و طبیعی‌دانانی چون لاترای نیز همان رویدادها را دیده‌اند. بسیاری از یافته‌های او بعدها تأیید شد.

نثر کتاب قدیمی است اما محتوا برای دوستداران حشره‌شناسی، تاریخ علم و رفتار جانوران جذاب است و نمونه‌ای از علم مشاهده‌ای در آغاز قرن نوزدهم به شمار می‌رود.