On the Study of Zoology

تامس هنری هاکسلی، زیست‌شناس بزرگ انگلیسی و مدافع سرسخت نظریهٔ داروین، این سخنرانی را در ۱۸۶۱ در موزهٔ ساوث کنزینگتون لندن برای مخاطب عام ایراد کرد. پرسش او ساده است: جانورشناسی چیست، چه جایگاهی میان علوم طبیعی دارد، و چرا هر انسان تحصیل‌کرده‌ای باید چیزی از آن بداند؟

هاکسلی از «تاریخ طبیعی» به معنای قدیم آغاز می‌کند؛ از لینه و «نظام طبیعت» که هنوز می‌توانست همهٔ دانش زمانه دربارهٔ کانی‌ها، گیاهان و جانوران را در یک کتاب گرد آورد. سپس نشان می‌دهد چگونه این دانش به رشته‌هایی جداگانه تقسیم شد و جانورشناسی خود به ریخت‌شناسی (ساختار بدن)، فیزیولوژی (کار اندام‌ها)، پراکنش جغرافیایی و پیدایش جانوران تقسیم می‌شود. نمونهٔ مشهور او خرچنگ دریایی معمولی است: با بررسی همین یک جانور، شنونده می‌بیند علم چگونه از مشاهده به مقایسه و از مقایسه به قانون کلی می‌رسد.

سخنرانی همچنین از ارزش آموزشی علوم طبیعی دفاع می‌کند و آن را تمرینی برای دقت، استدلال و فروتنی در برابر واقعیت می‌داند. متنی کوتاه، روشن و نمونه‌ای درخشان از نثر علمی همه‌فهم هاکسلی است.