Evidence as to Man's Place in Nature

«شواهدی دربارهٔ جایگاه انسان در طبیعت» (۱۸۶۳) نخستین کتابی بود که آشکارا و با شواهد کالبدشناختی انسان را در چارچوب نظریهٔ تکامل بررسی کرد. داروین در «منشأ انواع» (۱۸۵۹) عمداً از انسان چیزی نگفته بود؛ تامس هنری هاکسلی، کالبدشناس برجسته و مدافع سرسخت داروین، این کار را هشت سال پیش از «تبار انسان» انجام داد.

کتاب از سه جستار تشکیل شده است. نخستین، «دربارهٔ تاریخ طبیعی میمون‌های انسان‌نما»، از گزارش‌های افسانه‌آمیز سیاحان قرن شانزدهم آغاز می‌کند و به شناخت علمی گیبون، اورانگوتان، شامپانزه و گوریل می‌رسد. دومی، دربارهٔ نسبت انسان با جانوران پست‌تر، با مقایسهٔ دقیق اسکلت، دندان، دست و پا و مغز نشان می‌دهد که تفاوت ساختاری انسان با میمون‌های بزرگ کمتر از تفاوت میمون‌های بزرگ با میمون‌های پست‌تر است. سومی به فسیل‌های انسانی، از جمله جمجمهٔ نئاندرتال، می‌پردازد.

کتاب در زمان انتشار جنجالی بزرگ برپا کرد. هاکسلی استدلال می‌کند که خویشاوندی زیستی با جانوران از شأن انسان نمی‌کاهد؛ آنچه انسان را متمایز می‌کند زبان و توانایی انباشتن و انتقال تجربه است. تصویر مشهور اسکلت‌های گیبون، اورانگوتان، شامپانزه، گوریل و انسان در کنار هم از همین کتاب است. برای علاقه‌مندان زیست‌شناسی، انسان‌شناسی و تاریخ نظریهٔ تکامل خواندنی است.