On the Relations of Man to the Lower Animals

«دربارهٔ نسبت انسان با جانوران پست‌تر» جستاری از توماس هنری هاکسلی، زیست‌شناس و مدافع پرشور داروین، است. این متن فصل دوم کتاب «جایگاه انسان در طبیعت» (۱۸۶۳) است که چند سال پیش از «تبار انسان» داروین نوشته شد و در آن زمان جنجال برانگیخت.

هاکسلی در این فصل با استفاده از جنین‌شناسی و کالبدشناسی، شباهت‌های ساختاری انسان و جانوران را شرح می‌دهد. او رشد نخستین تخم سگ و انسان را کنار هم می‌گذارد و با مقایسهٔ لگن انسان، گوریل و گیبون، می‌خواهد نشان دهد فاصلهٔ ساختاری میان انسان و میمون‌های بزرگ کمتر از فاصلهٔ آن‌ها با میمون‌های پست‌تر است.

نثر هاکسلی روشن، استدلالی و نسبتاً کوتاه است و به‌خوبی فضای مناقشهٔ علمی و فرهنگی نیمهٔ سدهٔ نوزدهم را منعکس می‌کند. برای علاقه‌مندان به تاریخ تکامل، فلسفهٔ علم و ریشهٔ بحث‌هایی دربارهٔ جایگاه انسان در جهان طبیعت، متنی بنیادین و خواندنی است.