The Right to Be Lazy, and Other Studies

«حق تنبلی» جستاری کوتاه و جنجالی از پل لافارگ، سوسیالیست فرانسوی، است که نخستین بار در دههٔ ۱۸۸۰ منتشر شد. لافارگ در این نوشته به‌جای ستایش از کار به آن حمله می‌کند و می‌پرسد چرا کارگران باید شیفتهٔ کار باشند؛ شیفتگی‌ای که به گفتهٔ او جز فقر و فرسودگی برای طبقهٔ کارگر چیزی به همراه نیاورده است.

در پیشگفتار همین چاپ انگلیسی، نویسنده اخلاق سرمایه‌داری را «نسخهٔ رقت‌انگیزی از اخلاق مسیحی» می‌نامد و می‌گوید بورژوازی که روزی پرچم آزاداندیشی را بالا برده بود، پس از پیروزی از دین برای حفظ سلطهٔ اقتصادی و سیاسی خود کمک می‌گیرد. او از سوسیالیست‌های انقلابی می‌خواهد پیکار فیلسوفان و جزوه‌نویسان بورژوا را از سر بگیرند و پیش‌داوری‌هایی را که طبقهٔ حاکم در ذهن کارگران کاشته است فرو بریزند.

این مجموعه افزون بر متن اصلی چند جستار دیگر لافارگ را نیز دربر دارد و چارلز اچ. کر آن را در سال ۱۹۰۷ در شیکاگو به انگلیسی منتشر کرد. متن لحنی طنزآمیز، کنایه‌دار و جدلی دارد و برای خوانندهٔ علاقه‌مند به اقتصاد سیاسی، تاریخ جنبش کارگری و نقد فرهنگ کار خواندنی است. البته باید آن را اثری جانبدارانه و وابسته به زمان خودش دانست، نه گزارشی بی‌طرف از اقتصاد.