The State of Society in France Before the Revolution

«نظم کهن و انقلاب» اثر الکسی دو توکویل (۱۸۰۵–۱۸۵۹)، نویسندهٔ «دموکراسی در آمریکا»، یکی از مهم‌ترین کتاب‌ها دربارهٔ انقلاب فرانسه است. کتاب در ۱۸۵۶ منتشر شد و این متن ترجمهٔ انگلیسی هنری ریو، دوست و مترجم همیشگی توکویل، با عنوان «وضعیت جامعهٔ فرانسه پیش از انقلاب ۱۷۸۹» است.

تز غافلگیرکنندهٔ توکویل این است که انقلاب، برخلاف ظاهرش، گسستی کامل از گذشته نبود. تمرکز قدرت در دستگاه اداری پاریس، از میان رفتن آزادی‌های محلی و ضعیف شدن اشرافیت سال‌ها پیش از ۱۷۸۹ آغاز شده بود و انقلاب و ناپلئون تنها آن را کامل کردند.

توکویل با کاوش در بایگانی‌های اداری می‌پرسد: چرا حقوق فئودالی در فرانسه، که سبک‌تر از دیگر کشورهای اروپا بود، برای مردم نفرت‌انگیزتر می‌نمود؟ چرا طبقات جامعه با وجود شباهت روزافزون، از هم جدا ماندند؟ و چرا انقلاب درست هنگامی رخ داد که وضع کشور رو به بهبود بود؟ پاسخ مشهورش این است که خطرناک‌ترین لحظه برای حکومتی بد، لحظه‌ای است که اصلاح را آغاز می‌کند.

کتاب از متون پایه‌ای جامعه‌شناسی تاریخی و اندیشهٔ سیاسی است و برای علاقه‌مندان تاریخ فرانسه، انقلاب‌ها و رابطهٔ دولت و آزادی خواندنی است.