Tono-Bungay

«تونو-بانگی» (۱۹۰۹) را بسیاری از منتقدان، و خود اچ. جی. ولز، جدی‌ترین و کامل‌ترین رمان او می‌دانند. راوی، جرج پاندروو، پسر خدمتکار عمارت اعیانی بزرگی در کنت، از کودکی ساختار طبقاتی انگلستان را از پایین تماشا کرده است. عمویش، ادوارد پاندروو، داروفروشی شهرستانی، پرحرف و پرشور، روزی معجونی بی‌خاصیت به نام «تونو-بانگی» می‌سازد و از جرج می‌خواهد در فروشش شریکش شود.

با تبلیغات گسترده و شعارهای فریبنده، این شربت قلابی به کالایی ملی بدل می‌شود و امپراتوری مالی عمو، با شرکت‌ها، سهام و املاک مجللش، روزبه‌روز بزرگ‌تر می‌شود. جرج، که در عین حال دانشجوی علم و سپس سازندهٔ گلایدر و هواپیماست، از درون شاهد این رشد ساختگی و بی‌پایه است و با وجدانش درگیر.

ولز در این رمان تصویری گسترده از انگلستان ادواردی می‌سازد: جامعه‌ای که در آن نظام کهن اشرافی رو به زوال است و جایش را ثروتی می‌گیرد که از تبلیغات و سفته‌بازی، و نه تولید واقعی، پدید آمده است. رمانی دربارهٔ اقتصادی بنا‌شده بر توهم، که در دوران هر حباب مالی دوباره خواندنی می‌شود؛ و در عین حال داستان عشق‌ها و شکست‌های شخصی راوی.