Torquemada and the Spanish Inquisition

«توکمادا و تفتیش عقاید اسپانیا» اثر رافائل ساباتینی (۱۸۷۵–۱۹۵۰) است، نویسنده‌ای که بیش‌تر با رمان‌های ماجراجویانه‌ای چون «اسکاراموش» و «کاپیتان بلاد» شناخته می‌شود. این کتاب اما رمان نیست و در ۱۹۱۳ به‌عنوان اثری تاریخی دربارهٔ تفتیش عقاید اسپانیا و نخستین بازرس بزرگ آن، توماس دو توکمادا (۱۴۲۰–۱۴۹۸)، منتشر شد.

ساباتینی شکل‌گیری دیوان تفتیش را در اسپانیای ایزابلا و فردیناند، شیوه‌های بازجویی و محاکمه، رابطهٔ آن با دین و سیاست و بیم و آزار تازه‌مسیحیان و اقلیت‌ها را بررسی می‌کند. او می‌کوشد هم از افسانه‌های اغراق‌شده فاصله بگیرد و هم از ستم واقعی چیزی نکاهد.

نثر ساباتینی در کتاب روان و نمایشی است و روایت را مثل داستانی دراماتیک پیش می‌برد. اثر برای کسانی که به تاریخ اسپانیا، ستیزهای دینی و ریشه‌های تعصب علاقه دارند خواندنی است، هرچند پژوهش‌های تازه‌تر بسیاری از جزئیات را اصلاح کرده‌اند.