As a Man Thinketh

«آدمی همان است که می‌اندیشد» رساله‌ای کوتاه در هفت فصل است که جیمز آلن، نویسندهٔ انگلیسی، در ۱۹۰۳ منتشر کرد. عنوانش از آیه‌ای در کتاب امثال در عهد عتیق گرفته شده و همهٔ کتاب شرح همان یک جمله است: اندیشه‌ها منش آدمی را می‌سازند و منش، دیر یا زود، در شرایط بیرونی زندگی نمایان می‌شود.

فصل‌ها به ترتیب به رابطهٔ اندیشه با منش، با موقعیت‌های زندگی، با تندرستی جسم، با هدف و دستاورد، و سرانجام با آرمان‌ها و آرامش درونی می‌پردازند. استعارهٔ محوری کتاب باغ است: ذهن باغی است که اگر باغبانش مراقبش نباشد، علف هرز می‌گیرد. آلن با این تصویر استدلال می‌کند که شرایط بیرونی آدم بیش از آنکه علت حال درونی او باشد، بازتاب آن است.

آلن پس از مرگ پدرش ناچار شد در پانزده‌سالگی مدرسه را رها کند و سال‌ها منشی و کارمند بود تا به نویسندگی روی آورد؛ در همان سال انتشار این کتاب به شهر ساحلی ایلفراکوم در جنوب‌غرب انگلستان رفت و زندگی ساده و آرامی را در پیش گرفت. لحن کتاب بیشتر به شعر منثور و موعظه نزدیک است تا کتاب راهنما.

این رساله از سرچشمه‌های ادبیات خودیاری قرن بیستم است و بسیاری از نویسندگان بعدی از آن وام گرفته‌اند. کوتاهی‌اش بخشی از ماندگاری‌اش است: در یک نشست خوانده می‌شود و برای کسی که به رشد فردی و نقش ذهن در زندگی علاقه دارد، نقطهٔ شروع خوبی است.