Atlantis: The Antediluvian World

«آتلانتیس، جهان پیش از طوفان» اثر ایگنیشس دانلی، سیاستمدار و نویسندهٔ آمریکایی، در ۱۸۸۲ منتشر شد و بیش از هر کتاب دیگری تصویر امروزی افسانهٔ آتلانتیس را ساخت. دانلی از روایت افلاطون در «تیمائوس» و «کریتیاس» آغاز می‌کند و ادعا می‌کند آتلانتیس جزیره‌ای واقعی در اقیانوس اطلس بوده است.

به نظر او آتلانتیس نخستین تمدن بشر بود و همهٔ تمدن‌های بزرگ کهن، از مصر و بین‌النهرین تا مایا و پرو، شاخه‌هایی از آن‌اند؛ خدایان اسطوره‌های یونانی و هندی و اسکاندیناوی، خاطرهٔ پادشاهان آن، و داستان‌های طوفان در فرهنگ‌های گوناگون، خاطرهٔ غرق‌شدن آن است. کتاب در بخش‌های پی‌درپی، شواهد دریا و گیاهان و جانوران، افسانه‌های طوفان، و شباهت‌های تمدن‌های دنیای کهن و نو، از هرم‌ها تا الفباها، را پیش می‌کشد.

باید صریح گفت: زمین‌شناسی و باستان‌شناسی امروز هیچ‌یک از این ادعاها را تأیید نمی‌کند؛ کف اقیانوس اطلس چنین قاره‌ای را نشان نمی‌دهد و شباهت‌های ظاهری میان فرهنگ‌ها توضیح‌های بسیار ساده‌تری دارند. روش استدلال کتاب، نمونهٔ کلاسیک شبه‌علم است.

با این حال، این کتاب در تاریخ فرهنگ اثری عظیم گذاشت و الهام‌بخش انبوهی از رمان‌ها، فیلم‌ها و نظریه‌های رازورزانه شد. برای علاقه‌مندان اسطوره‌ها، تاریخ اندیشه و شناخت سازوکار شبه‌علم، خواندنی است.