China Revolutionized

«چین انقلابی» نوشتهٔ جان استوارت تامسون در ۱۹۱۳ با عکس‌ها و نقشه‌ها منتشر شد و گزارشی هم‌روزگار از چین پس از انقلاب ۱۹۱۱ و فروپاشی سلسلهٔ منچو است. فصل نخست از ۱۰ اکتبر ۱۹۱۱ تا پذیرفتن ریاست جمهوری موقت به‌دست یوان شی‌کای را روایت می‌کند و تأکید دارد که «جمهوری به جای کهن‌ترین سلطنت» برای بسیاری ناباورانه بود.

بقیهٔ کتاب به جنبه‌های گوناگون چین می‌پردازد: شوخ‌طبعی و ظرافت مردم، صنعت و بازرگانی، بودجه و مالیه، راه‌آهن و راه‌های آبی، سیاست بین‌المللی و تأثیر ژاپن، روسیه و فرانسه، ارتش و نیروی دریایی، آموزش نوین، ادبیات و زبان، شهرهای بومی و خارجی، مذهب و تبلیغ، حقوق و جرم، زندگی روزمره، زنان، کشاورزی، معماری و هنر.

تامسون مشاهده‌گری خارجی است و نگاهش به‌طور طبیعی غربی و گاه از بالا است، اما اطلاعات و تصویرهایش برای کسی که به تاریخ چین، انقلاب و مواجهه با غرب در آغاز سدهٔ بیستم علاقه دارد ارزشمند است.