Commentary Upon the Maya-Tzental Perez Codex

این کتاب پژوهشی از ویلیام ای. گیتس، زبان‌شناس و پژوهشگر خط‌های آمریکای مرکزی، است که در ۱۹۱۰ در مجموعهٔ مقاله‌های موزهٔ پیبادی دانشگاه هاروارد منتشر شد. موضوع آن «دست‌نوشتهٔ پرس» است، یکی از تنها سه دست‌نوشتهٔ مایایی پیش از فتح اسپانیا که آن زمان شناخته شده بود. این دست‌نوشته را لئون دو رونی حدود ۱۸۶۰ در کتابخانهٔ امپراتوری پاریس، در سبدی از کاغذهای کهنهٔ سیاه‌شده از غبار کنار یک بخاری، پیدا کرد.

گیتس صفحه‌به‌صفحه نقش‌ها و نشانه‌های دست‌نوشته را بررسی می‌کند: خدایان، چرخه‌های «کاتون»، گاه‌شماری و نشانه‌های تقویمی. او برای چاپ این بررسی حروفی چاپی برای نشانه‌های مایا ساخته بود که در این کتاب برای نخستین بار به کار رفت. در یادداشت پایانی دربارهٔ «مسئلهٔ زبانی» خط مایا بحث می‌کند و می‌کوشد نشان دهد نشانه‌ها زبان گفتاری را ثبت می‌کنند.

خط مایا دهه‌ها بعد، در نیمهٔ دوم قرن بیستم، رمزگشایی شد و بسیاری از حدس‌های این دوره کنار گذاشته شد؛ اما کتاب مرحله‌ای مهم از تاریخ این پژوهش‌ها را نشان می‌دهد. برای علاقه‌مندان باستان‌شناسی مایا و تاریخ رمزگشایی خط‌های کهن.