Demonology and Devil-lore

مانکور دنیل کانوی، کشیش و نویسندهٔ آزاداندیش آمریکایی که بیشتر عمرش را در لندن گذراند، سال‌ها دربارهٔ دیوها و شیطان در فرهنگ‌های گوناگون پژوهید. این کتاب دوجلدی حاصل همان پژوهش‌هاست که از سخنرانی‌هایش در مؤسسهٔ سلطنتی لندن آغاز شد و به گردآوری گسترده‌ای از اسطوره‌ها و باورهای عامیانهٔ سراسر جهان انجامید.

روش کانوی تطبیقی است. بخش نخست به پیدایش ثنویت و دیوها می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه خدایان قوم‌های شکست‌خورده در باور قوم پیروز به دیو بدل می‌شوند؛ از جمله با نمونه‌هایی از اوستا و دیوهای ایرانی. بخش دوم، دیوها را بر پایهٔ رنج‌هایی که مایهٔ پیدایششان بوده دسته‌بندی می‌کند: گرسنگی، گرما و سرما، بیماری، تاریکی، جانوران درنده، مرگ. بخش‌های بعدی به اژدها و مار، و سرانجام به سیر تحول شیطان در یهودیت و مسیحیت و پیوند آن با اهریمن ایرانی می‌رسند.

نتیجهٔ کانوی این است که بیشتر دیوها از ترس‌های واقعی انسان زاده شده‌اند و سپس شخصیت و نام یافته‌اند. کتاب سرشار از جزئیات فولکلوری از فرهنگ‌های گوناگون و همراه با تصویرهای فراوان است؛ اثری از دوران شکوفایی دین‌شناسی تطبیقی و هنوز یکی از جامع‌ترین گردآوری‌ها در موضوع خود.