Dialogues Concerning Natural Religion

«گفت‌وگوهایی دربارهٔ دین طبیعی» واپسین اثر فلسفی دیوید هیوم، فیلسوف اسکاتلندی قرن هجدهم، است که به خواست خودش پس از مرگش، در ۱۷۷۹، منتشر شد. کتاب در دوازده بخش، گفت‌وگویی است میان سه شخصیت که پامفیلوس جوان آن را برای دوستش هرمیپوس بازگو می‌کند.

کلئانتس از «برهان نظم» دفاع می‌کند: جهان مانند ماشینی بزرگ است و همان‌طور که از ساعت به ساعت‌ساز می‌رسیم، از نظم جهان به آفریدگاری هوشمند می‌رسیم. دِمِئا، مؤمنی سنت‌گرا، معتقد است ذات خدا فراتر از فهم بشر است و به برهان‌های پیشینی تکیه می‌کند. فیلو، شکاکی تیزبین، هر دو موضع را به چالش می‌کشد: آیا قیاس جهان با ساخته‌های انسانی معتبر است؟ و اگر هم سازنده‌ای در کار باشد، از روی جهانی پر از رنج و نقص، دربارهٔ صفات او چه می‌توان دانست؟

بخش‌های دهم و یازدهم به «مسئلهٔ شر» می‌پردازند و از دقیق‌ترین بحث‌ها دربارهٔ این مسئله در تاریخ فلسفه‌اند. هیوم آگاهانه داوری نهایی را به خواننده وامی‌گذارد و پژوهشگران هنوز دربارهٔ اینکه صدای خود او کدام شخصیت است، هم‌نظر نیستند.

این کتاب از درخشان‌ترین نمونه‌های فلسفه در قالب گفت‌وگو پس از افلاطون است و برای هر کسی که به فلسفهٔ دین، الهیات طبیعی و تاریخ روشنگری علاقه دارد، متنی بنیادین به شمار می‌رود.