A Treatise of Human Nature

«رساله‌ای دربارهٔ طبیعت آدمی» بلندپروازانه‌ترین اثر دیوید هیوم است: کوششی برای آنکه روش تجربی نیوتن را به مطالعهٔ ذهن انسان بیاورد و «علم انسان» را بنیان بگذارد. کتاب سه بخش دارد: «دربارهٔ فهم»، «دربارهٔ احساسات» و «دربارهٔ اخلاق».

هیوم نشان می‌دهد که همهٔ ایده‌های ما از «انطباع‌ها»ی حسی می‌آیند و سپس سراغ علیت می‌رود: ما هرگز ضرورتی میان علت و معلول نمی‌بینیم؛ فقط به دیدن رخدادها در پی هم عادت کرده‌ایم. در ادامه، «من» را هم دسته‌ای از ادراک‌های پیاپی می‌داند، و در بخش اخلاق می‌گوید عقل خدمتگزار احساسات است و نمی‌توان از «هست» به «باید» رسید.

دیوید هیوم (۱۷۱۱–۱۷۷۶)، فیلسوف و مورخ اسکاتلندی، این کتاب را در بیست‌وچندسالگی نوشت و دو جلد نخست آن در ۱۷۳۹ منتشر شد. خود او بعدها گفت کتاب «مرده از چاپخانه بیرون آمد»، اما همین اندیشه‌ها از راه آثار بعدی‌اش به کانت رسید و او را، به تعبیر خودش، از «خواب جزمی» بیدار کرد.

متنی دشوار اما بنیادین؛ برای دانشجوی فلسفه و هر خواننده‌ای که می‌خواهد ریشه‌های تجربه‌گرایی، شکاکیت و فلسفهٔ ذهن مدرن را بشناسد.