Hudibras, in Three Parts

«هودیبراس» منظومهٔ طنز بلند ساموئل باتلر (۱۶۱۳–۱۶۸۰) است که پس از بازگشت سلطنت به انگلستان در سه بخش، میان ۱۶۶۳ و ۱۶۷۸، منتشر شد. این باتلر را نباید با ساموئل باتلر سدهٔ نوزدهم، نویسندهٔ «اروهون»، یکی دانست. کتاب در زمان خود چنان محبوب بود که چارلز دوم بیت‌هایی از آن را از بر می‌خواند.

قهرمان منظومه، سِر هودیبراس، شوالیه‌ای پرسبیتری، فضل‌فروش و خودپسند است که همراه مهترش رالفو، پیرو فرقه‌ای دیگر از پروتستان‌های تندرو، به راه می‌افتد تا به گمان خود جهان را از گناه پاک کند. الگوی آشکار کتاب «دن کیشوت» سروانتس است، اما هدف هجو اینجا تعصب مذهبی، ریاکاری و جدل‌های بی‌پایان پیوریتن‌ها در دوران جنگ داخلی و حکومت کرامول است. شوالیه و مهترش در جدال با خرس‌بازان، عاشق شدن بر بیوه‌ای ثروتمند، مشورت با ستاره‌شناسی شیاد به نام سیدروفل و گرفتاری‌های پیاپی، مدام بر سر مسائل الهیاتی و منطقی با هم بحث می‌کنند.

باتلر منظومه را در قالب بیت‌های هشت‌هجایی با قافیه‌های غریب و خنده‌دار سروده و نامش صفت «هودیبراسی» را برای این سبک طنز منظوم به زبان انگلیسی افزوده است. این ویراست، که بر پایهٔ چاپی از ۱۸۰۵ فراهم شده، یادداشت‌ها و واژه‌نامه‌ای برای توضیح اشاره‌های تاریخی دارد. برای علاقه‌مندان تاریخ انگلستان سدهٔ هفدهم و طنز کلاسیک، اثری مهم است.