Mars and Its Canals

پرسیوال لاول (۱۸۵۵–۱۹۱۶)، بازرگان ثروتمند بوستونی که ستاره‌شناس شد، در ۱۸۹۴ رصدخانه‌ای در فلگستاف آریزونا ساخت تا مریخ را در هوای صاف و رقیق بیابان رصد کند. «مریخ و کانال‌هایش»، که در ۱۹۰۶ منتشر شد و به اسکیاپارلی، کاشف «کانال‌ها»، تقدیم شده، دومین کتاب بزرگ او دربارهٔ این سیاره است.

لاول در این کتاب نتیجهٔ یازده سال رصد را گرد می‌آورد: کلاهک‌های یخی قطبی که با فصل‌ها کوچک و بزرگ می‌شوند، موج تیره‌شدنی که پس از ذوب یخ‌ها از قطب به سوی استوا پیش می‌رود، و شبکه‌ای از خطوط راست و باریک که به لکه‌های تیره‌ای به نام «واحه» می‌رسند. او همهٔ این‌ها را با نقشه‌ها و طرح‌ها نشان می‌دهد.

نتیجه‌گیری جسورانهٔ لاول این است که این خطوط آبراهه‌هایی مصنوعی‌اند که تمدنی هوشمند برای رساندن آب قطب‌ها به سرزمین‌های خشک ساخته است. امروز می‌دانیم کانال‌ها وجود ندارند و حاصل خطای دید و تلسکوپ بودند.

با این همه، کتاب سندی مهم از تاریخ علم است و تخیل عمومی را دربارهٔ مریخ و حیات فرازمینی سخت برانگیخت و بر ادبیات علمی‌تخیلی اثر گذاشت. برای علاقه‌مندان نجوم و تاریخ علم خواندنی است.