On the Connexion of the Physical Sciences

«دربارهٔ پیوند علوم فیزیکی» (۱۸۳۴) اثر مری سامرویل، ریاضی‌دان و نویسندهٔ اسکاتلندی، می‌کوشد نشان دهد شاخه‌های پراکندهٔ علم زمانه‌اش — نجوم، مکانیک، نور، گرما، صوت، الکتریسیته و مغناطیس — جلوه‌های قوانینی به‌هم‌پیوسته‌اند. سامرویل در دورانی می‌زیست که دختران از آموزش رسمی محروم بودند؛ ریاضیات را پنهانی و خودآموخته یاد گرفت و با بازنویسی انگلیسی «مکانیک آسمانی» لاپلاس شهرت یافت. نسخهٔ حاضر ویراست نهم (۱۸۵۸) است که خود او به‌طور کامل بازنگری کرده بود.

کتاب با گرانش و حرکت اجرام آسمانی آغاز می‌شود — شکل سیاره‌ها، مدارها، اختلال‌های مداری و جزر و مد — و سپس به نور و رنگ، قطبش، تابش گرما، صوت و موسیقی، الکتریسیته، مغناطیس و الکترومغناطیس، و سرانجام دنباله‌دارها، ستارگان و سحابی‌ها می‌رسد. سامرویل ریاضیات پیچیده را کنار می‌گذارد و با زبانی روشن آخرین یافته‌های علمی زمانه‌اش را برای خوانندهٔ فرهیخته شرح می‌دهد.

کتاب در تاریخ علم دو جای ویژه دارد: ویلیام هیول در نقدی که بر آن نوشت، واژهٔ تازهٔ «scientist» (دانشمند) را برای اهل علم پیشنهاد کرد، و اشارهٔ سامرویل به بی‌نظمی‌های مدار اورانوس از انگیزه‌های جان کوچ آدامز برای جست‌وجویی شد که به کشف نپتون انجامید. برای علاقه‌مندان نجوم، فیزیک، تاریخ علم و نقش زنان در علم خواندنی است.