Memoirs of Jean François Paul de Gondi, Cardinal de Retz

«خاطرات کاردینال دو رتز» (Memoirs of Jean François Paul de Gondi, Cardinal de Retz) به قلم خود او، از شاخص‌ترین خاطرات سیاسی ادبیات فرانسه است. ژان فرانسوا پل دو گوندی، در ۱۶۱۴ به دنیا آمد، اسقف اعظم پاریس شد و در سال‌های اقلیت لویی چهاردهم و دوران وزارت کاردینال مازارن در درگیری‌های سیاسی فروند نقشی فعال داشت. خاطرات او پس از مرگش، در ۱۷۱۷، چاپ شد.

کتاب در پنج «کتاب» تنظیم شده و رخدادهای بزرگ آن دوران را از دید کسی روایت می‌کند که خود در قلب دسیسه‌ها بود: آنِ اتریشی، ریشلیو، تورن، کنده و دیگر چهره‌های دربار. این نسخه با تصویرهایی از پرتره‌ها و نقاشی‌های قدیمی و پیش‌گفتاری دربارهٔ زندگی نویسنده چاپ شده است.

نثر رتز پر از طنز، تحلیل روانی و خودستایی است و می‌توان آن را تصویری گیرا از رقابت‌های قدرت در پاریس قرن هفدهم دانست. برای علاقه‌مندان به تاریخ فرانسه، دورهٔ لویی چهاردهم و ادبیات خاطره‌نویسی، کتابی کلاسیک و پرکشش است، هرچند به‌دلیل نگاه شخصی نویسنده باید با احتیاط تاریخی خوانده شود.