Pagan and Christian Rome

«رم مشرک و مسیحی» اثر رودولفو لانچیانی، باستان‌شناس بزرگ ایتالیایی، در ۱۸۹۲ با تصویرهای فراوان منتشر شد. لانچیانی که سال‌ها مسئول کاوش‌ها و مطالعهٔ آثار باستانی شهر رم بود، کتابی نوشت که از یافته‌های خودش در خاک شهر و از نوشته‌ها و بناهای باقی‌مانده تغذیه می‌کند.

فصل نخست دگرگونی رم از شهری مشرک به شهری مسیحی را شرح می‌دهد و فصل‌های بعد به معبدها و آیین‌های رم مشرک، گورها و گورستان‌ها و کاتاکومب‌ها، و فرایند تبدیل بناهای کهن به کلیسا می‌پردازند. در کتاب تصویری از نبرد کنستانتین و ماکسنتیوس (از نقاشی جولیو رومانو) و تصاویر بسیار دیگر دیده می‌شود.

لانچیانی با نثری روشن و دانش میدانی، تصویر زنده‌ای از انتقال دین و شهر می‌دهد. برای دوستداران تاریخ باستان، باستان‌شناسی و تاریخ مسیحیت اولیه، کتابی گیرا است، هرچند برخی نتیجه‌گیری‌ها تحت‌تأثیر پژوهش‌های بعدی اصلاح شده‌اند.