Parallel Paths: A Study in Biology, Ethics, and Art

«راه‌های موازی: پژوهشی در زیست‌شناسی، اخلاق و هنر» اثر تامس ویلیام رولستون، نویسنده و منتقد ایرلندی، در ۱۹۰۸ منتشر شد. رولستون در پیشگفتار از گیاه‌شناسی آلمانی نقل می‌کند که فیزیولوژی همهٔ پدیده‌های زندگی را به حرکت‌های مادی فرو می‌کاهد، و کتاب را پاسخی به این نگاه قرار می‌دهد.

او از زیست‌شناسی آغاز می‌کند و پدیده‌هایی چون سازگاری، تقلید و استتار جانوران را بررسی می‌کند؛ از جمله پروانهٔ کالیما که به برگ خشک شبیه است. پرسش او این است که آیا سازوکار صرفاً مادی و انتخاب طبیعی برای توضیح این هماهنگی‌های شگفت کافی است، یا باید نوعی اصل هدفمند و روحانی در طبیعت را پذیرفت.

سپس همین پرسش را به اخلاق و هنر می‌برد و می‌کوشد نشان دهد که در هر سه عرصه، در کنار «راه بزرگ» علم مادی، راه موازی دیگری هم هست که به معنا و ارزش می‌رسد؛ ایده‌ای که در سرلوحهٔ کتاب از هویسمانس با تعبیر «طبیعت‌گرایی معنوی» آمده است.

این کتاب، که به فضای فکری پیش از ژنتیک مدرن تعلق دارد، برای علاقه‌مندان فلسفهٔ زیست‌شناسی، زیبایی‌شناسی و بحث‌های قدیمی دربارهٔ هدفمندی در طبیعت خواندنی است.