Psychoanalysis and the unconscious

در «روانکاوی و ناخودآگاه» (Psychoanalysis and the Unconscious، ۱۹۲۱) رمان‌نویس نامدار انگلیسی، دی. اچ. لارنس، به جدال با روانکاویِ زمانهٔ خود می‌رود. او از شگفتی‌های پیاپی روانکاوی و از شور همگانی دربارهٔ «عقدهٔ ادیپ» و «انگیزهٔ زنای با محارم» آغاز می‌کند و نشان می‌دهد چگونه نظریه‌ای که در بالینِ پزشکی شروع شد، کم‌کم به قلمرو اخلاق، فلسفه و جهان‌بینی پا گذاشته است.

کتاب شش فصل دارد: روانکاوی در برابر اخلاق، انگیزهٔ زنا با محارم و آرمان‌گرایی، زایش آگاهی، کودک و مادرش، عاشق و معشوق، و روابط انسانی و ناخودآگاه. لارنس در آن ناخودآگاه را انبار خواسته‌های سرکوب‌شده نمی‌داند، بلکه سرچشمهٔ زندگی و آفرینندگی می‌شمارد و می‌کوشد برداشتی مستقل دربارهٔ تن، احساس و رابطه میان آدم‌ها ارائه کند.

این نوشته اثر یک روانکاو یا پژوهشگر بالینی نیست، بلکه جستاری جدلی و شاعرانه از ادیبی است که با حرارت می‌نویسد؛ از همین رو خوانندهٔ امروز بهتر است آن را همچون بخشی از فکر خود لارنس و گفت‌وگوی ادبیات با روانکاوی بخواند. برای علاقه‌مندان به لارنس، تاریخ روانکاوی و نقد فرهنگی دههٔ ۱۹۲۰ مناسب است.