The Group Mind

«ذهن گروهی» (The Group Mind) نوشتهٔ ویلیام مک‌دوگال، روان‌شناس بریتانیایی، در ۱۹۲۰ منتشر شد و زیرعنوان آن «طرحی از اصول روان‌شناسی جمعی، با کوششی برای به‌کار بستن آن‌ها در تفسیر زندگی و منش ملی» است. مک‌دوگال در پیشگفتار می‌گوید مضمون کتاب سال‌ها به‌شکل یادداشت‌های درسی نزد او بوده و از دشواری موضوع تردید داشته است.

کتاب با نقل‌قولی از ارنست رنان دربارهٔ ملت به‌عنوان «روح و اصل معنوی» آغاز می‌شود. نویسنده ابتدا می‌پرسد گروه‌های انسانی، مانند ارتش و ملت، چگونه ذهنی جمعی با ویژگی‌های ویژه می‌یابند و سپس این اصول را برای فهم زندگی و منش ملت‌ها به کار می‌برد.

این کتاب در زمان خود از مهم‌ترین آثار روان‌شناسی اجتماعی بود، اما برخی نظریه‌های آن دربارهٔ نژاد و منش ملی امروز مردود شمرده می‌شود. باید آن را به‌عنوان سندی از تاریخ علوم اجتماعی خواند و نه پژوهشی معتبر برای امروز.