The Marriage of Heaven and Hell

«ازدواج بهشت و دوزخ» نه شعر محض است و نه رساله؛ متنی است آمیخته از شعر، نثر پیامبرانه، حکایت‌های خیالی و جمله‌های قصار. ویلیام بلیک در آن ارزش‌های رایج اخلاق دینی را وارونه می‌کند: آنچه «خیر» خوانده می‌شود منفعل است و از عقل می‌آید، و آنچه «شر» نامیده می‌شود فعال است و از انرژی؛ و بی‌تضادها، پیشرفتی در کار نیست.

مشهورترین بخش کتاب «امثال دوزخ» است، جمله‌هایی کوتاه و تکان‌دهنده چون «راه افراط به کاخ حکمت می‌رسد». در «خیال‌های به‌یادماندنی» بلیک از گشت‌وگذار خود در دوزخ و گفت‌وگو با فرشتگان و پیامبران می‌گوید و با آموزه‌های امانوئل سویدنبورگ، عارف سوئدی، به جدل برمی‌خیزد. جملهٔ «اگر درهای ادراک پاک شوند، هر چیز چنان که هست، بی‌کران به چشم می‌آید» از همین کتاب است و بعدها عنوان کتاب آلدوس هاکسلی شد.

ویلیام بلیک (۱۷۵۷–۱۸۲۷)، شاعر، نقاش و حکاک انگلیسی، این اثر را در حدود سال‌های ۱۷۹۰ تا ۱۷۹۳ به روش ابداعی خود، «چاپ نورانی»، حکاکی و رنگ‌آمیزی کرد و تنها چند نسخه از آن ساخت. کتاب در زمان خودش تقریباً ناشناخته ماند و بعدها بر شاعران رمانتیک و نویسندگان مدرن اثر گذاشت.

متنی کوتاه، دشوار و بی‌همتا برای خواننده‌ای که به شعر رمانتیک، عرفان و اندیشهٔ انقلابی پایان قرن هجدهم علاقه دارد.