The Provinces of the Roman Empire, from Caesar to Diocletian (Vol. 1)

این کتاب جلد نخست ترجمهٔ انگلیسی «ایالت‌های امپراتوری روم از قیصر تا دیوکلتیان» اثر تئودور مومسن است؛ ترجمه‌ای به قلم ویلیام پی. دیکسون، استاد الهیات دانشگاه گلاسکو، با اجازه و افزوده‌های خود نویسنده، همراه با هشت نقشه از کیپرت. مومسن، مورخ آلمانی و برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات، این اثر را به‌منزلهٔ پنجمین جلد «تاریخ روم» خود نوشت و در آن به‌جای ماجرای سیاست در پایتخت، به زندگی در قلمروهای زیر فرمان روم می‌پردازد.

جلد نخست از ایالت‌های اروپایی و غربی آغاز می‌کند و نشان می‌دهد روم چگونه سرزمین‌های گوناگون را اداره می‌کرد، چه شهرها و جاده‌هایی ساخت، سپاه‌ها را کجا مستقر کرد و چگونه مردم مغلوب به‌تدریج با زبان و آیین حاکمان درآمیختند. مومسن از کتیبه‌ها، سکه‌ها و سنگ‌نوشته‌ها فراوان بهره می‌برد و ردّ فرمانروایی روم را در جزئیات اداری و اقتصادی دنبال می‌کند.

کتاب برای دانشجویان و خوانندگان علاقه‌مند به تاریخ باستان نوشته شده و با آن‌که پژوهشی عمیق است، نثری روشن و ساختاری منظم دارد.