An Essay on the Principle of Population

«رساله‌ای دربارهٔ اصل جمعیت» در ۱۷۹۸ بی‌نام نویسنده منتشر شد؛ نویسنده‌اش تامس رابرت مالتوس، کشیش و اقتصاددان جوان انگلیسی، بود. این نسخه متن همان چاپ نخست است که عنوان کاملش نشان می‌دهد در پاسخ به چه کسانی نوشته شده: «با ملاحظاتی دربارهٔ نظریه‌پردازی‌های آقای گادوین، آقای کندورسه و دیگر نویسندگان». به گفتهٔ خود مالتوس، رساله از گفت‌وگویی با دوستی دربارهٔ امکان پیشرفت آیندهٔ جامعه زاده شد.

استدلال او ساده و تکان‌دهنده بود: جمعیت، اگر مانعی نباشد، به تصاعد هندسی رشد می‌کند، اما مواد غذایی در بهترین حالت به تصاعد حسابی افزایش می‌یابد. پس فشار جمعیت بر معیشت همیشگی است و قحطی، بیماری، فقر و جنگ همان «موانعی» هستند که جمعیت را با منابع هم‌تراز نگه می‌دارند. مالتوس از این‌جا نتیجه می‌گیرد که رؤیای جامعهٔ کامل، آن‌گونه که اندیشمندان روشنگری ترسیم می‌کردند، دست‌نیافتنی است.

پیش‌بینی‌های او درست درنیامد — انقلاب کشاورزی و کنترل موالید را پیش‌بینی نکرده بود — اما چارچوبش ماند. داروین و والاس هر دو نوشته‌اند که خواندن مالتوس ایدهٔ رقابت بر سر منابع محدود و انتخاب طبیعی را برایشان روشن کرد. کتاب برای خوانندگان اقتصاد، جمعیت‌شناسی، محیط زیست و تاریخ اندیشه همچنان متنی مرجع است.