Morality Without God

«اخلاق بی‌خدا» متن سخنرانی ام. ام. مانگاساریان در سال ۱۹۰۵ است که در تالار «ارکسترا هال» شیکاگو برای «انجمن مذهبی مستقل» ایراد شد. پیش از متن سخنرانی، نامه‌ای از او به اسقف اندرسون آمده است؛ مانگاساریان در آن به کوشش کلیسای اسقفی برای «احیای علاقهٔ ملی به گسترش کلیسا» اشاره می‌کند و از اسقف می‌خواهد خود یا نمایندهٔ او دربارهٔ این پرسش سخن بگوید: آیا بدون باور به خدا اخلاقی وجود دارد؟

نویسنده در پاسخ می‌پرسد اخلاق از کجا برمی‌آید و آیا رفتار نیک در گرو ایمان به خدا و وعدهٔ پاداش و کیفر است. او با نگاهی خردگرایانه استدلال می‌کند که ریشهٔ اخلاق را باید در تجربهٔ انسانی، همدلی و سود جمعی جست. لحن کتاب لحن یک خطیب است: روان، مستقیم و پر از مثال.

این رساله برای کسانی جالب است که به تاریخ اندیشهٔ خردگرایانه و گفت‌وگوی دین و اخلاق در آمریکای آغاز سدهٔ بیستم علاقه دارند. خواننده با دیدگاه یکی از چهره‌های جنبش آزاداندیشی روبه‌رو می‌شود و می‌تواند استدلال‌های او را با نگاه خود بسنجد.