Pagan and Christian Creeds: Their Origin and Meaning

«آیین‌های پیش از مسیحیت و مسیحی: سرچشمه و معنای آن‌ها» (۱۹۲۰) نوشتهٔ ادوارد کارپنتر، شاعر، فیلسوف و اصلاح‌گر اجتماعی انگلیسی، است. کتاب در سنت «شاخهٔ زرین» جیمز فریزر نوشته شده و می‌کوشد با مقایسهٔ آیین‌ها و اسطوره‌های ملت‌های گوناگون، الگوهای مشترکی را بیابد که در زیر باورهای دینی بشر جریان دارد.

فصل‌ها به اسطوره‌های خورشیدی و پیوندشان با جشن‌های مسیحی، نمادهای منطقةالبروج، آیین‌های توتمی و قربانی، جادوی خوراک و رویش گیاهان، آیین‌های کفاره و رستگاری، تشرف و «تولد دوباره»، اسطورهٔ عصر زرین، خدای نجات‌بخش و مادر باکره، رقص آیینی و آیین‌های رازآمیز باستان می‌پردازند. کارپنتر در این میان نمونه‌هایی از مصر، یونان، هند و ایران باستان، از جمله آیین مهر، را کنار روایت‌های مسیحی می‌گذارد.

هدف او بی‌اعتبار کردن دین نیست؛ می‌گوید این اشتراک‌ها نشان می‌دهند همهٔ آیین‌ها به نیازی ژرف در جان آدمی پاسخ می‌دهند. برخی داده‌ها و نتیجه‌گیری‌های کتاب امروز کهنه یا محل تردیدند، اما به‌عنوان نمونه‌ای از دین‌پژوهی تطبیقی آغاز قرن بیستم خواندنی است.