The Ball and the Cross

«گوی و صلیب» (۱۹۰۹) رمانی فلسفی و کمیک از جی. کی. چسترتون است. کتاب با صحنه‌ای غریب آغاز می‌شود: پروفسور لوسیفر، دانشمندی خداناباور، با کشتی پرنده‌اش راهبی به نام مایکل را بر فراز لندن می‌برد و بر سر صلیب بالای گنبد کلیسای سنت پال با او بحث می‌کند. سپس داستان به زمین می‌آید: ایوان مک‌ایان، جوان کاتولیک پرشوری از کوهستان‌های اسکاتلند، شیشهٔ دفتر روزنامه‌ای به نام «بی‌خدا» را می‌شکند، چون در آن نوشته‌ای توهین‌آمیز دربارهٔ مریم مقدس دیده است. جیمز ترنبول، سردبیر روزنامه و خداناباور سرسخت، به‌جای شکایت، دعوت او به دوئل را می‌پذیرد.

مشکل این است که انگلستان مدرن نمی‌گذارد دو مرد بر سر خدا بجنگند. پلیس، دادگاه، روزنامه‌ها و مردم عادی، که هیچ‌چیز را جدی نمی‌گیرند، هر جا شمشیرها بیرون کشیده می‌شود سر می‌رسند و آن‌ها را متوقف می‌کنند. دو حریف ناچار در سراسر انگلستان، از باغ‌ها و دهکده‌ها تا جزیره‌ای دورافتاده، می‌گریزند و در راه با شخصیت‌هایی عجیب و ایدئولوژی‌های گوناگون روبه‌رو می‌شوند.

نکتهٔ چسترتون این است که در جهان بی‌اعتنای مدرن، تنها این دو مرد، مؤمن و ملحد، اندیشه‌ها را آن‌قدر جدی می‌گیرند که حاضرند برایشان بمیرند، و همین آن‌ها را به هم نزدیک می‌کند؛ دشمنی‌شان به‌تدریج به احترام بدل می‌شود.

رمان آمیزه‌ای از تمثیل دینی، کمدی تعقیب و گریز و بحث‌های فلسفی پرشور است و برای خواننده‌ای که از «مردی که پنجشنبه بود» لذت برده، تجربه‌ای همانند و تأمل‌برانگیز است.