The Ether of Space

«اتر فضا» (The Ether of Space) را سر اولیور لاج (۱۸۵۱–۱۹۴۰)، فیزیک‌دان بریتانیایی و رئیس دانشگاه بیرمنگام، برای مجموعهٔ «کتابخانهٔ اندیشهٔ زنده» انتشارات هارپر نوشت و در ۱۹۰۹ منتشر شد. لاج در پیشگفتار می‌گوید بررسی ماهیت و ویژگی‌های اتر همواره برایش جذاب‌ترین شاخهٔ فیزیک بوده و این کتاب فرصتی است تا نتایجی را که به آن رسیده برای عموم توضیح دهد.

کتاب با مقدمه‌ای کلی و تاریخی آغاز می‌شود و سپس دربارهٔ اتر نورانی، نقش آن در انتقال نور و نیروهای الکتریکی و مغناطیسی و آزمایش‌هایی که برای کشف خواص آن انجام شده بحث می‌کند. در تصویرهای کتاب «ماشین اتر» لاج دیده می‌شود، وسیله‌ای که برای آزمودن حرکت اتر و اثر آن بر نور ساخته بود. لاج یکی از پیشگامان رادیو بود و این کتاب نگاه یک آزمایشگر را بازتاب می‌دهد.

امروز می‌دانیم نظریهٔ نسبیت اینشتین به فکر اتر پایان داد، اما این کتاب سندی ارزشمند از چگونگی اندیشیدن فیزیک‌دانان در آستانهٔ آن تحول است. برای علاقه‌مندان به تاریخ فیزیک و نجوم، فلسفهٔ علم و زندگی علمی لاج، که بعدها به پژوهش‌های روانی و روح‌شناسی هم پرداخت، خواندنی است.