The Historical Jesus

«عیسای تاریخی: بررسی دیدگاه‌ها» نوشتهٔ جان م. رابرتسون، منتقد و نویسندهٔ اسکاتلندی و از چهره‌های جنبش عقل‌گرایی، است که برای انجمن مطبوعات خردگرا در سال ۱۹۱۶ توسط واتس و شرکا در لندن منتشر شد. رابرتسون به تاریخ ادیان و نقد کتاب مقدس علاقه‌ای ویژه داشت و در این کتاب دیدگاه‌های محققان گوناگون دربارهٔ تاریخی بودن عیسی را گرد آورد و سنجید.

فصل‌های کتاب با مبحث «دام پیش‌فرض» آغاز می‌شوند: او نشان می‌دهد که دانشمندان در برابر نظریه‌های تازه، از کوپرنیک و گالیله تا داروین، چگونه با تعصب واکنش داشتند، و از همین الگو برای بررسی پژوهش‌های دینی بهره می‌گیرد. سپس انواع «مغالطه‌های محافظه‌کارانه» در الهیات و نقد تاریخی عهد جدید را تحلیل می‌کند. روش او انتقادی، مستند و گاه جدلی است.

این کتاب برای پژوهشگران تاریخ مسیحیت، مطالعات عهد جدید و تاریخ جنبش‌های عقل‌گرا مفید است. خواننده باید بداند که نویسنده دیدگاه خاص خود را دارد و برخی نتیجه‌گیری‌هایش در پژوهش‌های بعدی مورد اختلاف است.