The Last Twelve Verses of the Gospel According to S. Mark

«دوازده آیهٔ پایانی انجیل مرقس» (۱۸۷۱) پژوهشی در نقد متن عهد جدید است که جان ویلیام برگن، کشیش و استاد الهیات آکسفورد، نوشت. موضوع آن آیه‌های ۹ تا ۲۰ باب شانزدهم انجیل مرقس است که برخی ویراستاران و پژوهشگران آن دوران آن‌ها را بعدها افزوده شده می‌دانستند و خواستار حذفشان از متن بودند.

برگن در این کتاب از اصالت این آیه‌ها دفاع می‌کند. او گواهی‌های نسخه‌های خطی کهن، ترجمه‌های قدیمی و نقل‌قول‌های پدران کلیسا را یکی‌یکی بررسی می‌کند و با نظر پژوهشگرانی که تنها بر دو نسخهٔ مشهور، یعنی کدکس سینایی و کدکس واتیکانی، تکیه می‌کردند به بحث می‌پردازد. کتاب با نمونه‌های چاپ‌شدهٔ دست‌خط نسخه‌ها همراه است.

باید دانست که این کتاب جدل‌نامه‌ای مربوط به قرن نوزدهم است و داوری امروز پژوهشگران دربارهٔ این موضوع متفاوت از نظر برگن است. با این حال برای کسانی که به تاریخ نقد متن کتاب مقدس، شیوهٔ کار نسخه‌شناسان و مناظره‌های الهیاتی دوران ویکتوریا علاقه دارند، سندی مفید است. خواندن آن نیاز به آشنایی با اصطلاحات تخصصی و گاه با زبان یونانی دارد.