A Discourse Upon the Origin and the Foundation of the Inequality Among Mankind

«گفتار در باب منشأ و بنیادهای نابرابری میان انسان‌ها» را ژان‌ژاک روسو در ۱۷۵۴ برای مسابقهٔ آکادمی دیژون نوشت و در ۱۷۵۵ در آمستردام منتشر کرد. پرسش آکادمی این بود که منشأ نابرابری چیست و آیا قانون طبیعی آن را روا می‌دارد.

روسو برای پاسخ، تصویری فرضی از «انسان در وضع طبیعی» می‌سازد: موجودی تنها، مستقل و آزاد که نیازهایش اندک است و با دیگران رقابتی ندارد. سپس گام‌به‌گام نشان می‌دهد که چگونه با زندگی جمعی، کشاورزی، فلزکاری و به‌ویژه پیدایش مالکیت خصوصی، مقایسه و وابستگی و حسادت پدید آمد و نابرابری اجتماعی ریشه دواند. جملهٔ مشهور بخش دوم، کسی را که نخستین بار زمینی را حصار کشید و گفت «این مال من است» بنیان‌گذار جامعهٔ مدنی می‌خواند.

روسو خود تصریح می‌کند که وضع طبیعی بازسازی‌ای فرضی است نه گزارشی تاریخی. این گفتار پایه‌ای برای «قرارداد اجتماعی» شد و بر اندیشهٔ سیاسی انقلاب فرانسه و نقدهای بعدی جامعهٔ مدرن اثری ماندگار گذاشت.

برای دانشجویان فلسفهٔ سیاسی و علاقه‌مندان عصر روشنگری، متنی کوتاه و بنیادین است.