Memories and Studies

«خاطره‌ها و پژوهش‌ها» آخرین کتابی است که ویلیام جیمز، فیلسوف و روان‌شناس بزرگ آمریکایی، طرحش را ریخت اما فرصت آماده کردنش را نیافت. پس از مرگ او در ۱۹۱۰، پسرش هنری جیمز (پسر) سخنرانی‌ها و جستارهای پراکنده‌ای را که پیش‌تر در مجله‌ها منتشر شده بود، بر پایهٔ همان نقشهٔ پدر گرد آورد و در ۱۹۱۱ منتشر کرد.

بخش نخست کتاب چهره‌نگاری است: یادبود لویی آگاسیز، طبیعی‌دان سوئیسی‌تبار و استاد جوانی جیمز؛ خطابهٔ صدسالگی امرسون در کنکورد؛ سخنرانی دربارهٔ رابرت گولد شاو، فرماندهٔ نخستین هنگ سربازان سیاه‌پوست در جنگ داخلی؛ و تصویری گرم از تامس دیویدسن، «شوالیهٔ سرگردان زندگی فکری».

در بخش‌های بعد جیمز به پرسش‌های عمومی‌تر می‌پردازد. «معادل اخلاقی جنگ» مشهورترین جستار کتاب است: او می‌پذیرد که جنگ فضیلت‌هایی چون انضباط و فداکاری را پرورش می‌دهد و می‌پرسد چگونه می‌توان همین فضیلت‌ها را بی‌خونریزی، با خدمت همگانی جوانان، به دست آورد. گزارش او از تجربهٔ شخصی‌اش در زلزلهٔ ۱۹۰۶ سان‌فرانسیسکو، جستار «انرژی‌های انسان» دربارهٔ توان نهفتهٔ آدمی، و «واپسین برداشت‌های یک پژوهشگر روانی» از دیگر قطعه‌های خواندنی‌اند.

نثر جیمز روشن، صمیمی و بی‌تکلف است و همین کتاب را برای خوانندهٔ عمومی علاقه‌مند به فلسفه، روان‌شناسی و تاریخ فکری آمریکا مناسب می‌کند؛ برای زبان‌آموز پیشرفته هم نمونهٔ خوبی از نثر جستاری انگلیسی اوایل قرن بیستم است.