Newton's Principia: The Mathematical Principles of Natural Philosophy

«اصول ریاضی فلسفهٔ طبیعی»، که با نام کوتاه «پرینکیپیا» شناخته می‌شود، شاهکار آیزاک نیوتن و از مهم‌ترین کتاب‌های تاریخ علم است. متن لاتینی نخستین بار در ۱۶۸۷ به فرمان انجمن سلطنتی لندن و با هزینهٔ ادموند هالی منتشر شد. این نسخه ترجمهٔ انگلیسی اندرو مات (۱۷۲۹) در نخستین چاپ آمریکایی (۱۸۴۶) است، همراه با زندگی‌نامهٔ نیوتن به قلم ن. و. چیتندن و رسالهٔ «نظام جهان».

کتاب با تعریف‌ها و سه قانون حرکت آغاز می‌شود: قانون لختی، رابطهٔ نیرو و تغییر حرکت، و کنش و واکنش. دفتر نخست حرکت اجسام را زیر نیروهای مرکزی بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که قانون‌های کپلر از نیرویی پیروی می‌کنند که با مجذور فاصله نسبت عکس دارد. دفتر دوم به حرکت در محیط‌های مقاوم مانند هوا و آب می‌پردازد و نظریهٔ گرداب‌های دکارت را رد می‌کند. دفتر سوم، «نظام جهان»، قانون گرانش جهانی را بر حرکت سیاره‌ها، ماه‌ها، دنباله‌دارها و جزر و مد اعمال می‌کند.

نیوتن کتاب را به سبک هندسهٔ کلاسیک، با قضیه و برهان، نوشت و نه با زبان حسابان؛ از همین رو خواندنش دشوار است، اما سیر استدلال و «قواعد استدلال در فلسفه» در آغاز دفتر سوم، برای فهم روش علمی جدید بسیار آموزنده است.

پرینکیپیا تا آغاز قرن بیستم شالودهٔ فیزیک ماند. برای دانشجویان فیزیک و ریاضی، تاریخ‌نگاران علم و هر کسی که می‌خواهد یکی از بنیادی‌ترین متن‌های اندیشهٔ بشر را از نزدیک ببیند، منبعی بی‌جانشین است.