On the Variation of Species, with Especial Reference to the Insecta

«دربارهٔ تنوع گونه‌ها» را توماس ورنون ولاستون (۱۸۲۲–۱۸۷۸)، حشره‌شناس بریتانیایی، در ۱۸۵۶ در لندن منتشر کرد. ولاستون به‌ویژه سوسک‌های مادیرا و جزیره‌های اقیانوس اطلس را مطالعه کرده بود و با داروین ارتباط داشت.

زیرعنوان کتاب «پژوهشی دربارهٔ ماهیت سرده‌ها» است. نویسنده می‌پرسد گونه‌ها چگونه از هم متمایز می‌شوند و مرز میان گونه و واریته کجاست، و مثال‌هایش را بیشتر از حشرات می‌آورد. بیت‌های تنیسون در آغاز کتاب بر یگانگی هر آفریده تأکید می‌کند.

کتاب سه سال پیش از انتشار «منشأ انواع» (۱۸۵۹) آمده است و ولاستون بعدها با نظریهٔ انتخاب طبیعی موافق نشد. به این سبب، متن نشان می‌دهد پیش از داروین طبیعی‌دانان چگونه به مسئلهٔ تنوع می‌اندیشیدند.

برای علاقه‌مندان به تاریخ زیست‌شناسی و تکامل و حشره‌شناسی سدهٔ نوزدهم خواندنی است.