Paul Clifford

پل کلیفورد در محله‌های فقیرنشین لندن و در میخانه‌ای بدنام بزرگ می‌شود، به اتهامی ناروا به زندان می‌افتد و همان‌جا با دنیای تبهکاران آشنا می‌شود؛ و دیری نمی‌گذرد که راهزنی جنتلمن‌منش در جاده‌های انگلستان می‌شود. رمان زندگی او را از کودکی تا رهبری دسته‌ای از راهزنان خوش‌سخن، و عشقی که مسیر زندگی‌اش را دگرگون می‌کند، دنبال می‌کند.

ادوارد بولور-لیتن (۱۸۰۳–۱۸۷۳) در پیشگفتار ۱۸۴۰ هدف خود را آشکارا می‌گوید: نشان دادن دو خطای نظام کیفری انگلستان — زندان‌هایی که پسربچه را به‌جای اصلاح، تبهکار بار می‌آورند، و قانونی خون‌ریز که سپس همان مرد را به دار می‌آویزد. هدف دومش طنز بود: اینکه میان رذیلت عامیانه و رذیلت اشرافی تفاوتی جز زبان نیست؛ از همین رو در فصل‌های آغازین، دنیای راهزنان آینه‌ای هجوآمیز از سیاست و جامعهٔ اشرافی آن روزگار است.

رمان در ۱۸۳۰ منتشر شد و در بحث اصلاح قوانین کیفری بریتانیا نقش داشت. امروز بیشتر به خاطر جملهٔ نخستش شناخته می‌شود — «شبی تاریک و توفانی بود» — که نماد نثر پرطمطراق شده و مسابقه‌ای سالانه برای بدترین جملهٔ آغازین به نام نویسنده برگزار می‌شود. اما کتاب در زمان خود جدی و اثرگذار بود؛ جستارهای طنزآمیز پایانی، «تاملینسونیانا»، نیز در این نسخه آمده است.