The Discovery and Decipherment of the Trilingual Cuneiform Inscriptions

«کشف و رمزگشایی کتیبه‌های سه‌زبانهٔ میخی» نوشتهٔ آرتور جان بوث در ۱۹۰۲ منتشر شد. موضوع آن کتیبه‌های هخامنشی است که به سه خط و زبان نوشته شده‌اند؛ خواندن متن فارسی باستان کلیدی شد برای دو زبان دیگر، و کشف زبان سومری در بابل نیز از همین مسیر گشوده شد.

بخش اول با نخستین مسافران اروپایی آغاز می‌شود، از باربارو در ۱۴۷۲ که چهل‌منار را دید تا لو برون در ۱۷۱۸. در این بخش گزارش مأموران پرتغالی، دون گارسیا دسیلوا فیگوئروا که نخست چهل‌منار را با تخت جمشید یکی دانست، پیتر دلاواله، سر توماس هربرت و مسافران فرانسوی آمده است. بوث هر مرحله را با تاریخ دقیق و نقل از گزارش‌ها دنبال می‌کند.

این کتاب برای خوانندهٔ ایرانی جذاب است، چون نشان می‌دهد زبان و تاریخ نیاکان ما چگونه پس از قرن‌ها فراموشی دوباره خوانده شد. آن‌که به باستان‌شناسی، تخت جمشید، بیستون و خط میخی علاقه دارد، با آن مسیر شناخت این سنگ‌نوشته‌ها را گام‌به‌گام دنبال می‌کند.