Theologico-Political Treatise — Part 2

«رسالهٔ الهیاتی-سیاسی» باروخ اسپینوزا، فیلسوف هلندی، در ۱۶۷۰ بی‌نام نویسنده و با نشانی ساختگی ناشر در آمستردام منتشر شد و به سرعت به یکی از ممنوع‌ترین کتاب‌های اروپا بدل شد. این فایل بخش دوم ترجمهٔ انگلیسی رساله، شامل فصل‌های ششم تا دهم، است؛ بخشی که هستهٔ نقد تاریخی و عقلانی اسپینوزا بر کتاب مقدس را در بر دارد.

فصل ششم دربارهٔ معجزه است: اسپینوزا استدلال می‌کند که معجزه به معنای نقض قانون‌های طبیعت ناممکن است، زیرا مشیت خدا با نظم طبیعت یکی است، و رویدادی که علتش را نمی‌دانیم ما را بیش از رویدادی که خوب می‌فهمیم به شناخت خدا نزدیک نمی‌کند. فصل هفتم روش تفسیر کتاب مقدس را مطرح می‌کند: متن را باید از خود متن، زبان و تاریخش فهمید، نه با تحمیل فلسفه یا سنت بر آن؛ و در همین فصل دیدگاه موسی بن میمون را نقد می‌کند.

فصل‌های هشتم تا دهم به پرسش نویسندگی کتاب‌ها می‌پردازند: اسپینوزا با شواهد متنی نشان می‌دهد که اسفار پنج‌گانه نوشتهٔ خود موسی نیست و کتاب‌های تاریخی عهد عتیق احتمالاً به دست یک گردآورنده — شاید عزرا — تدوین شده‌اند؛ سپس اختلاف نسخه‌ها و حاشیه‌ها و دیگر کتاب‌های عهد عتیق را بررسی می‌کند.

این بخش برای علاقه‌مندان فلسفهٔ دین، تاریخ نقد متون مقدس و ریشه‌های روشنگری اروپا اهمیت ویژه دارد؛ بحث سیاسی رساله دربارهٔ آزادی اندیشه در فصل‌های پایانی آن آمده است.