Elements of Chemistry, In a New Systematic Order

«رسالهٔ مقدماتی شیمی» اثر آنتوان لاوازیه، شیمی‌دان فرانسوی، کتابی است که شیمی جدید را بنیان گذاشت. لاوازیه در آن نظریهٔ «فلوژیستون» را کنار گذاشت و نشان داد سوختن، تنفس و زنگ‌زدن، ترکیب‌شدن با اکسیژن است. روش او سنجش دقیق بود: وزن هر چیز را پیش و پس از واکنش اندازه می‌گرفت و اصل بقای جرم را بنیاد کار خود قرار داد.

کتاب سه بخش دارد: بخش نخست دربارهٔ گازها، سوختن و پدیدآمدن اسیدهاست؛ بخش دوم به ترکیب اسیدها با بازها و تشکیل نمک‌ها می‌پردازد و جدول‌های فراوان دارد؛ و بخش سوم ابزارها و روش‌های آزمایشگاهی را با سیزده لوح حکاکی‌شده شرح می‌دهد. فهرست سی‌وسه «مادهٔ ساده» که لاوازیه آورد نخستین فهرست جدید عناصر است، و شیوهٔ نام‌گذاری‌ای که او و همکارانش پیشنهاد کردند هنوز پایهٔ زبان شیمی است.

این نسخه ترجمهٔ انگلیسی رابرت کِر (ادینبرو، ۱۷۹۰) است، تنها یک سال پس از چاپ اصل فرانسوی. لاوازیه پنج سال بعد، در دوران ترور انقلاب فرانسه، با گیوتین اعدام شد. برای علاقه‌مندان تاریخ علم، خواندن این کتاب یعنی تماشای لحظهٔ تولد یک علم.