Essays in Radical Empiricism

ویلیام جیمز، فیلسوف و روان‌شناس آمریکایی، در سال‌های پایانی عمر مجموعه‌ای از مقاله‌ها را برای بیان «تجربه‌گرایی رادیکال» در نظر داشت، اما پیش از انتشار درگذشت. شاگردش رالف بارتون پری این جستارها را گرد آورد و کتاب در ۱۹۱۲ منتشر شد.

جستار نخست، «آیا آگاهی وجود دارد؟» (۱۹۰۴)، از مشهورترین متون فلسفهٔ آمریکایی است. جیمز می‌گوید «آگاهی» به‌عنوان یک جوهر یا هستی مستقل وجود ندارد؛ تنها یک مادهٔ نخستین هست، «تجربهٔ ناب»، و یک تکه از آن بسته به اینکه در کدام زنجیره از روابط قرار گیرد، گاه «ذهن» است و گاه «شیء». جستارهای بعدی — «جهانی از تجربهٔ ناب»، «جای واقعیت‌ها در جهانی از تجربهٔ ناب»، «تجربهٔ فعالیت» و نوشته‌هایی دربارهٔ عمل‌گرایی و انسان‌گرایی — همین دیدگاه را گسترش می‌دهند و به‌ویژه بر واقعی بودن «روابط» در تجربه تأکید می‌کنند.

این موضع راه سومی میان ماتریالیسم و دوگانه‌انگاری دکارتی است و بر «یگانه‌انگاری خنثی» راسل، فلسفهٔ فرایندی وایتهد و پدیدارشناسی اثر گذاشت. متن فشرده‌تر از «پراگماتیسم» است، اما نثر زنده و پرمثال جیمز آن را خواندنی نگه می‌دارد.