Outlines of a Critical Theory of Ethics

«طرحی از نظریهٔ انتقادی اخلاق» نخستین اثر جان دیویی (۱۸۵۹–۱۹۵۲) در فلسفهٔ اخلاق است که در ۱۸۹۱ در آن آربر ایالت میشیگان منتشر شد. دیویی در آن زمان استاد فلسفهٔ دانشگاه میشیگان بود و کتاب را از دل درس‌های دانشگاهی نوشت، اما آن را مشارکتی مستقل در علم اخلاق می‌داند. او در پیشگفتار از وامداری خود به فیلسوف ایده‌آلیست توماس هیل گرین یاد می‌کند.

کتاب سه بخش دارد. بخش نخست مفاهیم بنیادین را بررسی می‌کند: خیر و نظریه‌های لذت‌گرایی، سودگرایی، سودگرایی تکاملی و کانتی، سپس مفهوم تکلیف از دید بین و اسپنسر و کانت، و مفهوم آزادی. بخش دوم «جهان اخلاقی»، یعنی روابط اجتماعی و نهادهای اخلاقی را شرح می‌دهد. بخش سوم به زندگی اخلاقی فرد، شکل‌گیری و رشد آرمان‌ها، وجدان، کشمکش اخلاقی و فضیلت‌ها می‌پردازد. نظریه بر مفهوم اراده به‌عنوان بیان اندیشه‌ها و جهان اخلاقی عینی بنا شده است.

سبک کتاب آموزشی و گاه فنی است و برای خواندن به آشنایی با فلسفهٔ اخلاق نیاز دارد. برای دانشجویان فلسفه و علاقه‌مندان به سیر فکری دیویی، پیش از آنکه به عمل‌گرایی روی بیاورد، این اثر نمونهٔ مهمی از دورهٔ ایده‌آلیستی اوست.