The Categories

«مقولات» رسالهٔ کوتاه ارسطو و نخستین بخش «ارغنون»، مجموعهٔ نوشته‌های منطقی اوست. ارسطو در آن می‌پرسد چیزها را به چند گونه می‌توان نام برد و دربارهٔ آن‌ها سخن گفت، و پاسخش ده مقوله است: جوهر، کمیت، کیفیت، اضافه، أین (مکان)، متی (زمان)، وضع، مِلک، فعل و انفعال. به گمان او هر محمولی که دربارهٔ چیزی گفته شود، در یکی از این قالب‌ها می‌گنجد.

رساله با تمایز میان نام‌های «مشترک لفظی»، «متواطی» و «مشتق» آغاز می‌شود، سپس به جوهر نخستین و دومین — فرد معین در برابر نوع و جنس — می‌پردازد و هر مقوله را جداگانه می‌کاود. بخش پایانی، که گاه «پس‌مقولات» خوانده می‌شود، دربارهٔ انواع تقابل، تقدم و تأخر، هم‌زمانی و انواع حرکت است. ترجمهٔ انگلیسی این نسخه از ای. ام. اجهیل است.

این متن در جهان اسلام جایگاهی محوری داشت: با نام «قاطیغوریاس» به عربی ترجمه شد و فارابی، ابن‌سینا و ابن‌رشد بر آن شرح نوشتند؛ «مقولات عشر» تا امروز بخشی از آموزش منطق و فلسفهٔ اسلامی است و از همین راه به اروپای قرون وسطی نیز رسید. برای دانشجوی فلسفه و منطق، و هر کسی که می‌خواهد ریشهٔ واژگان فلسفی را بشناسد، نقطهٔ آغازی ضروری است.